Een boek kan zoveel doen
Doel
De Stichting CPNB heeft tot doel het lezen van boeken en het boekenbezit te stimuleren.
Historie
CPNB staat voor Collectieve Propaganda van het Nederlandse Boek. Het is de traditionele benaming voor de activiteiten die we vandaag collectieve boekpromotie zouden noemen. De collectieve boekpromotie kent een historie die teruggaat tot 1930. Toen is voor de eerste keer een Dag van het Boek gehouden. Al in 1932 ontstond de Boekenweek, die zich vanaf 1946 snel ontwikkelde. In 1955 vond de eerste Kinderboekenweek plaats.
Destijds stond CPNB voor Commissie voor de Propaganda van het Nederlandse Boek, een gezelschap van boekverkopers en uitgevers. In 1983 is de Stichting CPNB opgericht: de Stichting Collectieve Propaganda van het Nederlandse Boek. De stichting is opgericht door de overkoepelende organisaties van uitgevers en boekverkopers: de Nederlandse Boekverkopersbond (NBb) – thans Koninklijke Boekverkopersbond (KBb) – en de Groep Algemene Uitgevers (GAU) van het Nederlands Uitgeversverbond. Hun leden zijn met elkaar verantwoordelijk voor circa 80 % van de boekverkoop in Nederland. In 2001 zijn de openbare bibliotheken toegetreden tot de CPNB.
Collectieve Propaganda voor het Nederlandse Boek
Het woord "collectieve" in de naam van de stichting duidt erop dat de CPNB promotie bedrijft voor boeken in het algemeen. Of voor bepaalde genres. Het promoten van individuele titels van individuele uitgevers is een taak van die uitgevers zelf. Met het Nederlandse boek wordt bedoeld het boek dat is uitgegeven door een Nederlandse erkende uitgever. Ook vertaalde boeken vallen er onder.
Wat niet direct uit de naam CPNB volgt, is dat niet àlle soorten boeken onder de collectieve promotie vallen. Boeken die gemaakt worden voor gebruik in het onderwijs of voor studie of beroep, hebben met elkaar gemeen dat ze voor hun gebruikers verplicht zijn. Naar zulke boeken bestaat een vrij constante vraag. Collectieve promotie-acties hebben op die vraag weinig invloed.
Anders is dat met boeken die in de vrije tijd gelezen worden. Daaronder vallen romans, thrillers en bundels met gedichten en columns, maar ook tuinboeken, kookboeken, reisgidsen en woordenboeken. Al die boeken tezamen noemt men publieksboeken of algemene boeken. Ze concurreren met elkaar, maar ook met cd's, koopvideo's en kaartjes voor theater of concert. En daarmee niet alleen. Omdat het lezen van boeken tijd kost, concurreert het publieksboek ook met andere manieren van vrijetijdsbesteding, zoals uitstapjes en activiteiten op het gebied van sport en fitness. Daarom moet het publiek steeds opnieuw aan het bestaan van publieksboeken herinnerd worden. Voor deze categorie boeken verzorgt de CPNB de collectieve promotie.
Cultuur en commercie
De doelstelling van de CPNB is het bevorderen van het lezen van boeken en van het boekenbezit. Het is een doelstelling die een culturele en een commerciele uitwerking kent, beide aspecten kleven immers aan het boek. Het ligt voor de hand om het boek als voortbrengsel van cultuur te benaderen. Dan hebben we het over het boek als bewaarplek van cultureel erfgoed, als hoeder van traditie, maar ook als motor van vernieuwing. Of over het boek als bevorderaar van mondigheid of andere deugden van de democratie.
Daartegenover staat dan dat het boek een artikel is dat op een open, vrije markt verhandeld wordt. Er is vraag en er is aanbod. Er is concurrentie. Met boeken wordt geld verdiend en net zo vaak weer verspeeld.
Uitgevers en boekverkopers zijn gewend om met deze beide elementen om te gaan. Ieder voor zich komen ze tot hun eigen mix van het ideële en het commerciële. Ook de CPNB is met deze dubbele oriëntatie vertrouwd. Elke collectieve promotiecampagne is gericht op leesbevordering en wil het publiek tegelijk een extra duwtje geven over de drempel van de boekwinkel.
Campagnes
De taak van collectieve promotie voor het publieksboek vindt zijn neerslag in een campagneprogramma. Uitgangspunt daarbij is dat campagnes hun eigen kosten moeten opbrengen. De meeste campagne-inkomsten betrekt de CPNB via de boekhandel. Een groot deel van de CPNB-activiteiten bestaat namelijk uit de ontwikkeling, verkoop en distributie van publiciteitsmateriaal. Daaronder vallen het Boekenweekgeschenk en het Kinderboekenweekgeschenk, maar ook winkelaffiches, etalagemateriaal en magazines.
Bij elke campagne stelt de CPNB de boekwinkels éénmaal in de gelegenheid om een bestelling te doen. De bestelde oplage wordt vervolgens geproduceerd en over de bestellers gedistribueerd. Op deze manier blijven de kosten voor de winkels laag. Daarnaast werkt de CPNB intensief samen met de uitgevers. Zij moedigen hun auteurs aan, mee te werken aan CPNB-uitgaven en adverteren in CPNB-tijdschriften.
Inkomsten
De overkoepelende organisaties van boekverkopers, uitgevers en bibliotheken zijn de Koninklijke Boekverkopersbond (KBb), de Groep Algemene Uitgevers (GAU) van het Nederlands Uitgeversverbond en de Vereniging van Openbare Bibliotheken (VOB). De drie organisaties verschaffen de Stichting CPNB jaarlijks een basisbudget. Deze inkomsten uit de eigen branche worden aangevuld met opbrengsten uit sponsorovereenkomsten, incidentele overheidssubsidies en samenwerkingsverbanden met eigenlijk elke partner in de publieke of private sector met wie, soms op een beperkt terrein, soms incidenteel, een gemeenschappelijke doelstelling gevonden kan worden.
